Untuk menerangkan taburan sumber, nyatakan corak, tunjuk bukti pada peta yang diberi, dan kaitkan bukti itu dengan sebab. Lokasi sahaja mendapat sedikit markah.
Pelajaran ini sebahagian daripada sumber asli dan pilihan tenaga. Jika istilah boleh baharu dan tidak boleh baharu masih kabur, baca mengelaskan sumber dengan tempoh pemulihan dahulu.
Apa tiga langkah jawapan taburan?
Langkah pertama ialah corak: di mana sumber itu ada dan di mana ia tiada. Langkah kedua ialah bukti: apa yang ditunjukkan oleh peta di tempat-tempat itu. Langkah ketiga ialah kaitan: mengapa bukti itu membawa kepada sumber tersebut.
Tulis mengikut urutan itu. Setiap langkah boleh menjadi satu ayat.
Contoh kerja: peta skema petroleum
Ini peta skema asli, bukan tempat sebenar. Sebuah soalan menunjukkan sebuah wilayah dengan tiga zon dan menyatakan petroleum hanya ditemui di Zon 2.
| Zon | Jenis batuan | Ciri berhampiran | Petroleum ditemui |
|---|---|---|---|
| 1 | Granit | Dataran tinggi berbatu | Tidak |
| 2 | Batu pasir berpori di bawah lapisan batu liat | Lembangan rendah dengan sisa laut purba | Ya |
| 3 | Batuan gunung berapi | Kawasan pergunungan | Tidak |
Langkah pertama, corak: petroleum hanya ditemui di Zon 2, iaitu lembangan rendah.
Langkah kedua, bukti: Zon 2 terdiri daripada batu pasir berpori yang ditutup oleh lapisan batu liat, dan mempunyai sisa laut purba. Zon 1 dan 3 tidak mempunyai batuan enapan berlapis.
Langkah ketiga, kaitan: petroleum terbentuk daripada bahan organik yang tertimbus dalam enapan. Batu pasir berpori boleh menyimpannya, dan lapisan batu liat yang tidak telap memerangkapnya daripada naik ke permukaan, maka ia terkumpul di Zon 2.
Digabungkan: “Petroleum hanya ditemui di lembangan Zon 2. Zon 2 mempunyai batu pasir berpori bertutup batu liat, manakala zon lain tidak, maka petroleum mungkin terbentuk daripada bahan organik dalam enapan dan terperangkap di bawah lapisan batu liat.”
Kesilapan yang menghilangkan markah
Jawapan lemah yang biasa ialah “Petroleum ada di Zon 2 kerana Zon 2 ialah kawasan petroleum”. Ayat ini mengulang soalan dan tidak memberi bukti.
| Jawapan lemah | Jawapan lebih kukuh |
|---|---|
| Petroleum di Zon 2 kerana ia kawasan petroleum. | Petroleum di Zon 2, yang mempunyai batu pasir berpori bertutup batu liat, manakala zon lain tidak. |
| Ia dekat lembangan. | Lembangan itu mempunyai sisa laut purba yang boleh menjadi punca bahan organik. |
Perhatikan perkataan “mungkin”. Apabila peta memberi petunjuk dan bukan bukti mutlak, lembutkan sebab dengan “mungkin” atau “boleh”, dan kekalkan bukti yang tepat.
Bagaimana jika bukti tidak lengkap?
Andaikan peta menunjukkan Zon 4 yang juga lembangan batuan enapan, tetapi tiada petroleum. Jangan sembunyikannya. Katakan lembangan enapan berkait dengan sumber itu, tetapi peta menunjukkan sekurang-kurangnya satu lembangan tanpa petroleum, maka jenis batuan sahaja bukan keseluruhan sebab.
Menamakan had seperti ini menunjukkan bahawa anda menggunakan bukti dan tidak memaksanya. Meja semakan dakwaan dan bukti (Bahasa Inggeris) sesuai untuk melatih setiap dakwaan supaya lebih ketat.
Semak kendiri
Sebuah peta menunjukkan emas hanya di Lembah W. Bukit-bukit di sekelilingnya ialah granit yang mengandungi urat kuarza, dan sebatang sungai mengalir melalui lembah itu. Dataran di luar lembah tiada granit. Tulis penerangan tiga langkah.
Jawapan
Corak: emas ditemui hanya di Lembah W, bukan di dataran sekelilingnya.
Bukti: bukit sekeliling ialah granit berurat kuarza, dan sebatang sungai mengalir melalui lembah, manakala dataran tiada granit.
Kaitan: urat kuarza dalam granit boleh mengandungi emas. Luluhawa membebaskan emas itu, dan sungai membawanya lalu memendapkannya di lembah kerana emas berat, maka ia terkumpul di situ. Peta tidak menunjukkan kuantiti emas, maka jumlahnya tidak boleh dinyatakan.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Teruskan dengan membandingkan sumber tenaga dengan kriteria yang sama untuk menggunakan sumber dalam membuat keputusan.
Jika anak anda mahu seorang guru menyemak penerangannya, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu lawan satu.