Sesuatu sumber boleh baharu apabila ia menggantikan dirinya dalam tempoh yang diberi kepada anda. Bandingkan masa pemulihan sumber itu dengan tempoh tersebut, dan pengelasan akan mengikut.
Pelajaran ini sebahagian daripada sumber asli dan pilihan tenaga. Ia berkait dengan membandingkan pilihan guna sumber, kerana pengelasan ialah salah satu kriteria perbandingan.
Bagaimana saya mengelaskan sesuatu sumber?
Gunakan semakan tiga langkah.
- Cari tempoh yang dinyatakan, contohnya “dalam masa 80 tahun”.
- Cari masa pemulihan sumber itu.
- Jika masa pemulihan berada dalam tempoh itu, sumber itu boleh baharu. Jika tidak, ia tidak boleh baharu bagi soalan itu.
Kemudian tambah satu semakan lagi: adakah sumber itu digunakan lebih cepat daripada ia pulih? Jika ya, nyatakannya, kerana ia mengubah jawapan praktikal.
Contoh kerja: satu tempoh, enam sumber
Andaikan peraturan buku teks fiksyen: sesuatu sumber boleh baharu jika ia menggantikan dirinya dalam masa 80 tahun.
| Sumber | Masa pemulihan | Pengelasan |
|---|---|---|
| Tenaga suria | Berterusan | Boleh baharu |
| Kayu ladang | 15 tahun | Boleh baharu |
| Ikan di tasik yang diurus | 2 tahun | Boleh baharu |
| Tanah atas yang subur | Kira-kira 400 tahun | Tidak boleh baharu pada peraturan ini |
| Petroleum | Berjuta tahun | Tidak boleh baharu |
| Bijih timah | Berjuta tahun | Tidak boleh baharu |
Di bawah peraturan 500 tahun, tanah atas menjadi boleh baharu, kerana 400 berada dalam 500. Sumber itu tidak berubah. Hanya tempoh yang berubah.
Bagaimana jika kadar penggunaan terlalu tinggi?
Boleh baharu tidak bermaksud tidak habis. Sebuah perikanan yang pulih 300 tan setahun tetapi ditangkap 450 tan setahun kehilangan 150 tan setiap tahun. Stok mengecil dan sumber itu gagal dalam amalan.
Maka jawapan penuh berbunyi: “Ikan boleh baharu kerana stok menggantikan dirinya dalam dua tahun, tetapi pada 450 tan berbanding pemulihan 300 tan, stok sedang susut.”
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapan paling biasa ialah mengelaskan daripada hafalan dan mengabaikan tempoh yang diberi. “Kayu boleh baharu” benar pada peraturan yang lazim, tetapi hutan dara yang memerlukan 200 tahun tidak boleh baharu di bawah peraturan 80 tahun.
Pembetulannya: tulis dua angka bersebelahan sebelum mengelaskan. “Masa pemulihan 200 tahun, peraturan 80 tahun, maka tidak boleh baharu pada peraturan ini.”
Semak kendiri
Peraturannya ialah “boleh baharu jika diganti dalam masa 20 tahun”. Kelaskan (a) sebuah dusun buah yang pulih dalam 18 tahun, (b) hutan paya gambut yang memerlukan 200 tahun, (c) gas asli. Kemudian nyatakan apa yang berubah bagi (b) jika peraturan menjadi 250 tahun.
Jawapan
(a) Boleh baharu: 18 tahun berada dalam 20. (b) Tidak boleh baharu pada peraturan ini: 200 lebih lama daripada 20. (c) Tidak boleh baharu: ia terbentuk dalam masa berjuta tahun.
Jika peraturan menjadi 250 tahun, (b) menjadi boleh baharu, kerana 200 berada dalam 250. Hutan itu tidak berubah, hanya tempohnya.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Teruskan dengan menerangkan taburan sumber daripada bukti geologi yang diberi, kemudian kembali ke gambaran keseluruhan set.
Jika anak anda mahu berlatih dengan tempoh yang berubah-ubah bersama guru, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu lawan satu.