Data pertumbuhan menjawab satu soalan: dalam keadaan apakah mikroorganisma membiak paling baik? Baca aliran dahulu, cari nilai tertinggi, kemudian tentukan apa yang data boleh dan tidak boleh dakwa.
Pelajaran ini sebahagian daripada mikroorganisma. Jika anda perlu mengingat pemboleh ubah dalam eksperimen, lihat mengenal pasti pemboleh ubah dan perbandingan adil.
Bagaimana saya membaca jadual pertumbuhan?
Gunakan tiga langkah setiap kali: aliran, puncak, had.
- Aliran. Adakah nilai naik, turun, atau naik kemudian turun apabila keadaan berubah?
- Puncak. Keadaan manakah memberi nilai tertinggi? Itulah optimum antara nilai yang diuji.
- Had. Apa yang berlaku pada kedua-dua hujung? Sesetengah nilai jatuh kepada sifar atau kiraan yang sangat rendah.
Contoh kerja: bakteria pada plat agar
Seorang pelajar meletakkan jumlah bakteria yang sama pada lima plat agar yang serupa. Selepas 24 jam pada suhu berbeza, koloni dikira.
| Suhu (°C) | Bilangan koloni |
|---|---|
| 10 | 8 |
| 25 | 52 |
| 35 | 96 |
| 45 | 40 |
| 65 | 0 |
Aliran. Bilangan koloni naik dari 10 °C hingga 35 °C, kemudian turun pada 45 °C dan 65 °C.
Puncak. Kiraan tertinggi, 96 koloni, berlaku pada 35 °C. Maka 35 °C ialah suhu optimum antara suhu yang diuji.
Had. Pada 65 °C tiada koloni, yang menunjukkan bakteria tidak dapat tumbuh atau telah mati pada suhu itu.
Andaian. Setiap plat bermula dengan jumlah bakteria, agar dan tempoh 24 jam yang sama. Tanpa andaian ini, perbandingan tidak adil.
Bagaimana menulis kesimpulan?
Kesimpulan yang baik menamakan optimum, menerangkan aliran dan kekal dalam data. Contoh: “Bakteria tumbuh paling baik pada 35 °C antara suhu yang diuji, dan tidak tumbuh pada 65 °C.”
Perhatikan frasa “antara suhu yang diuji”. Suhu optimum sebenar mungkin 38 °C, yang tidak dimasukkan dalam eksperimen. Data tidak boleh menjawabnya.
Apa kesilapan yang menghilangkan markah?
Kesilapan biasa ialah membuat dakwaan terlalu besar. Menulis “bakteria tidak boleh tumbuh di bawah 25 °C” adalah salah, kerana jadual menunjukkan 8 koloni pada 10 °C.
| Langkah | Salah | Betul |
|---|---|---|
| Puncak | Bakteria suka tempat panas | Kiraan tertinggi, 96, pada 35 °C |
| Hujung rendah | Tiada pertumbuhan pada suhu rendah | Pertumbuhan perlahan pada 10 °C, dengan 8 koloni |
| Hujung tinggi | Haba buruk untuk bakteria | Tiada koloni pada 65 °C |
Gunakan nombor daripada jadual dalam jawapan anda. Kesimpulan yang memetik nilai lebih mudah diberi markah daripada yang samar.
Semak sendiri
Berdasarkan jadual di atas, berikan satu sebab mengapa makanan dalam peti sejuk pada kira-kira 10 °C rosak lebih perlahan daripada makanan di atas meja pada 35 °C.
Jawapan
Pada 10 °C kiraan hanya 8 koloni, berbanding 96 koloni pada 35 °C. Maka mikroorganisma membiak jauh lebih perlahan pada suhu rendah.
Akibatnya, makanan mengambil masa lebih lama untuk mencapai tahap mikroorganisma yang merosakkannya.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Keadaan pertumbuhan juga menerangkan mengapa sesetengah kegunaan, seperti membuat yogurt, berjaya paling baik pada suhu tertentu. Teruskan dengan menerangkan kegunaan bermanfaat, kemudian gunakan makmal bukti graf dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) untuk berlatih dengan data baharu.
Untuk mengerjakan soalan data bersama guru, lihat tuisyen Sains dalam talian secara satu lawan satu.