Banyak mikroorganisma membantu kita. Untuk menerangkan sesuatu kegunaan, namakan organisma, nyatakan apa yang dilakukannya, dan tulis hasil yang berguna.
Pelajaran ini sebahagian daripada mikroorganisma. Ia menyambung mentafsir data keadaan pertumbuhan, kerana setiap proses berjalan paling baik dalam keadaan tertentu.
Apa kegunaan bermanfaat yang utama?
Setiap baris di bawah mengikut rantai yang sama: organisma, proses, hasil.
| Kegunaan | Mikroorganisma | Proses | Hasil |
|---|---|---|---|
| Roti | Yis | Menguraikan gula melalui respirasi, membebaskan karbon dioksida | Doh naik |
| Yogurt | Bakteria Lactobacillus | Menukar gula susu kepada asid laktik | Susu memekat dan menjadi masam |
| Antibiotik | Sesetengah kulat dan bakteria | Menghasilkan bahan kimia yang menghentikan pertumbuhan bakteria | Digunakan untuk merawat jangkitan bakteria |
| Kompos | Bakteria dan kulat | Menguraikan bahan tumbuhan mati | Nutrien kembali ke dalam tanah |
Contoh kerja: membuat roti
Soalan: Terangkan mengapa doh menjadi lebih besar selepas yis ditambah dan doh dibiarkan dua jam.
Langkah 1: namakan organisma dan makanannya. Yis menggunakan gula dalam doh sebagai makanan.
Langkah 2: nyatakan proses. Yis menjalankan respirasi, yang menguraikan gula dan membebaskan gas karbon dioksida.
Langkah 3: nyatakan hasil. Gas terperangkap dalam doh sebagai gelembung. Gelembung itu mengembang, jadi doh naik dan menjadi lembut serta ringan.
Tempat yang hangat membantu kerana yis tumbuh lebih pantas pada suhu sederhana hangat. Haba yang sangat tinggi membunuh yis dan doh berhenti naik.
Mengapa rantai itu penting?
Jawapan berantai mendapat markah pada setiap mata rantai. Jika anda menulis “yis membuat roti naik” sahaja, anda mendapat paling banyak satu markah.
Tiga langkah yang sama menerangkan kegunaan lain. Dalam yogurt, bakteria ialah organisma, asid laktik ialah hasil proses, dan pemekatan susu ialah hasil akhir.
Apa kesilapan yang menghilangkan markah?
Kesilapan biasa ialah menyatakan kegunaan tetapi melangkau proses. “Bakteria membuat yogurt” adalah benar, tetapi ia tidak menerangkan bagaimana.
| Salah | Betul |
|---|---|
| Yis membuat roti | Yis menguraikan gula dan membebaskan karbon dioksida, jadi doh naik |
| Kulat memberi ubat | Sesetengah kulat menghasilkan bahan kimia yang menghentikan pertumbuhan bakteria |
| Bakteria membersihkan tanah | Pengurai menguraikan bahan mati dan memulangkan nutrien ke tanah |
Satu lagi kesilapan ialah menulis bahawa mikroorganisma “makan” sesuatu lalu berhenti di situ. Tambah apa yang terbentuk akibat proses itu.
Semak sendiri
Seorang pembuat kek menyatakan bahawa doh naik lebih pantas di dapur yang hangat berbanding di dalam peti sejuk. Gunakan pengetahuan anda tentang keadaan pertumbuhan dan yis untuk menerangkan sebabnya.
Jawapan
Yis menjalankan respirasi lebih pantas pada suhu sederhana hangat, jadi karbon dioksida dibebaskan lebih cepat.
Dalam peti sejuk tindak balas lebih perlahan, maka kurang gas terbentuk dan doh naik dengan perlahan.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Bukan semua mikroorganisma berguna, dan soalan sering beralih kepada jangkitan. Teruskan dengan membezakan konsep jangkitan, kemudian gunakan set latihan mikroorganisma.
Untuk berlatih menerangkan proses bersama guru, lihat tuisyen Sains dalam talian secara satu lawan satu.