Kesalahan ialah ayat yang melanggar peraturan bahasa. Pilihan gaya pula luar biasa tetapi masih mengikut peraturan. Pelajaran ini memberi dua soalan untuk membezakan kedua-duanya.
Pelajaran ini sebahagian daripada penyuntingan bahasa dan berpasangan dengan mencari kesalahan tatabahasa dalam petikan.
Apa dua soalan yang memisahkan kesalahan daripada pilihan gaya?
Tanya dua soalan ini pada ayat yang terasa pelik.
- Adakah ia melanggar peraturan yang boleh saya namakan? Peraturan tentang bentuk kata, kata hubung, imbuhan atau ejaan dikira. Perasaan bahawa “orang tidak cakap begitu” tidak dikira sebagai peraturan.
- Adakah makna masih jelas? Pilihan gaya yang boleh diterima memelihara makna, walaupun susunan atau perkataannya luar biasa.
Jika jawapan soalan pertama ialah ya, betulkan. Jika tidak, biarkan.
Contoh berpandu: empat ayat
Semua ayat di bawah ialah contoh asli.
| Ayat | Keputusan | Sebab |
|---|---|---|
| Harum mewangi bunga di taman itu. | Boleh diterima | Kata sifat diletakkan di hadapan untuk kesan, dan makna jelas |
| Kakak saya yang paling terpandai dalam kelas. | Salah | “paling” dan “ter-” sama-sama menunjukkan peringkat tertinggi. Gunakan “terpandai” atau “paling pandai” |
| Bot nelayan itu belayar perlahan-lahan pada waktu subuh. | Boleh diterima | Susunan biasa dan betul |
| Sekalian para tetamu sudah dijemput masuk. | Salah | “Sekalian” dan “para” sama-sama menunjukkan jumlah, jadi salah satu berlebihan |
Ayat pertama paling mudah “dibetulkan” secara salah. Ia nampak janggal berbanding “Bunga di taman itu harum mewangi”, tetapi penulis sengaja memilih susunan itu untuk membina suasana. Menukarnya kepada susunan biasa tidak membetulkan apa-apa.
Kesilapan yang menyebabkan hilang markah
Kesilapan biasa ialah menganggap setiap ayat yang luar biasa sebagai salah lalu menulisnya semula. Pemeriksa melihat ayat yang betul digantikan dengan ayat betul yang lain, jadi tiada markah. Kadangkala ayat baharu itu mengandungi kesalahan baharu.
Tabiat yang lebih selamat ialah menulis peraturan di sebelah setiap perubahan. Jika anda tidak dapat menulis peraturannya, perubahan itu hanya soal citarasa.
Semak sendiri
Tentukan sama ada setiap ayat ialah kesalahan atau pilihan gaya yang boleh diterima, dan nyatakan sebabnya.
- Sungguh megah bangunan itu!
- Petang itu redup benar.
- Pelajar itu amat sangat letih selepas larian jauh.
Jawapan
- Boleh diterima. Kata sifat diletakkan di hadapan dalam ayat seruan, dan tiada peraturan dilanggar.
- Boleh diterima. “Benar” selepas kata sifat ialah cara biasa menambah penekanan, dan maknanya jelas.
- Salah. “Amat” dan “sangat” kedua-duanya menguatkan kata sifat, jadi tidak boleh ditindih. Gunakan “amat letih” atau “sangat letih”.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Uji semua pelajaran dalam kelompok ini dengan set latihan penyuntingan bahasa. Gunakan log kesilapan dan semakan kertas untuk menyemak perubahan mana yang benar-benar perlu.
Jika anda mahu membincangkan ayat yang sukar diputuskan bersama seorang guru, lihat tuisyen Bahasa Melayu dalam talian satu lawan satu.