Lapan soalan ini melatih empat kemahiran dalam tafsiran tugasan karangan. Jawab di atas kertas dahulu sebelum membuka penjelasan.
Soalan 1 hingga 3: kehendak soalan
1. Tentukan bentuk, khalayak, tema dan tindakan dalam soalan ini: Tulis sebuah laporan kepada pengetua tentang kerosakan kemudahan di makmal komputer sekolah.
Jawapan
Bentuk: laporan. Khalayak: pengetua. Tema: kerosakan kemudahan di makmal komputer. Tindakan: melaporkan, iaitu menyatakan apa yang rosak dan kesannya kepada pelajar.
Laporan tidak memerlukan pujukan panjang. Ia memerlukan fakta yang tersusun untuk dibaca oleh seorang pentadbir.
2. Sepadankan setiap kata tugas dengan bentuk jawapan: nyatakan, bincangkan, cadangkan. Pilihan: (a) dua pihak ditimbang sebelum membuat keputusan, (b) butiran ringkas tanpa penerangan panjang, (c) langkah tindakan dengan alasan.
Jawapan
Nyatakan ialah (b), bincangkan ialah (a) dan cadangkan ialah (c). Tema yang sama boleh muncul dengan ketiga-tiga kata tugas, tetapi perenggan dibina dengan cara yang berbeza.
3. Soalan: Tulis ucapan untuk menasihati rakan supaya tidak terlalu bergantung pada kecerdasan buatan semasa menyiapkan tugasan. Seorang pelajar menulis esei tentang sejarah teknologi. Isyarat manakah yang terlepas?
Jawapan
Pelajar itu terlepas bentuk, khalayak dan tindakan. Soalan meminta ucapan kepada rakan dengan tindakan menasihati, bukan huraian tentang teknologi secara umum.
Soalan 4 dan 5: tema, tugasan dan khalayak
4. Tema yang sama ialah kebersihan tandas sekolah. Tulis khalayak dan nada bagi (a) ucapan kepada pengawas, (b) surat kepada pengerusi PIBG.
Jawapan
(a) Khalayak ialah pengawas, iaitu rakan sebaya yang memegang tanggungjawab. Nadanya tegas tetapi mesra. (b) Khalayak ialah pengerusi PIBG, iaitu orang dewasa yang boleh menyumbang. Nadanya hormat dan jelas meminta bantuan.
5. Ubah perancangan berasaskan tema kepada perancangan berasaskan tugasan. Soalan: Tulis rencana tentang cara masyarakat setempat menjaga kebersihan pantai. Perancangan asal: pencemaran pantai.
Jawapan
Cara penduduk kampung bergotong-royong setiap bulan, pihak berkuasa tempatan menyediakan tong sampah dan pengunjung membawa pulang sisa mereka. Perancangan baharu menamakan pihak yang bertindak dan tindakan itu sendiri, sedangkan perancangan asal hanya menyebut masalah.
Soalan 6 dan 7: bahan rangsangan
6. Sebuah carta bar menunjukkan Kelab Robotik mempunyai 24 ahli pada Januari dan 36 ahli pada April. Apakah yang ditunjukkan oleh carta, dan apakah yang mesti anda tambah?
Jawapan
Carta menunjukkan pertambahan 12 ahli, iaitu 12 ÷ 24 × 100 = 50%. Anda mesti menambah sebab pertambahan itu dan tindakan yang diminta soalan, misalnya cadangan untuk langkah seterusnya.
7. Tulis satu ayat yang menggunakan maklumat carta dalam soalan 6 tanpa menyalin angkanya.
Jawapan
Bilangan ahli kelab meningkat separuh daripada jumlah asal dalam tempoh empat bulan, membuktikan bahawa kegiatan itu menarik minat pelajar. Ayat ini menyatakan apa yang dibuktikan oleh angka dan tidak hanya mengulang angka.
Soalan 8: semakan perenggan
8. Soalan: Tulis rencana tentang cara mengamalkan gaya hidup jimat cermat. Ringkasan perenggan: (1) menyimpan sebahagian wang saku setiap minggu, (2) membuat bajet bulanan, (3) kisah kegawatan ekonomi dunia pada masa lampau, (4) membeli barang yang perlu sahaja. Perenggan manakah yang menyimpang?
Jawapan
Perenggan 3. Ia berkait dengan ekonomi, tetapi tidak menyatakan satu cara pun untuk berjimat. Gantikan dengan cara lain, seperti membandingkan harga sebelum membeli.
Jika anda tersilap
Ulang mengenal pasti kehendak soalan sebelum menulis untuk soalan 1 hingga 3. Soalan 4 dan 5 dibincangkan dalam memisahkan tema daripada tugasan dan khalayak.
Bagi soalan 6 dan 7, baca merancang jawapan daripada bahan rangsangan. Untuk soalan 8, lihat menyemak sama ada setiap perenggan menjawab soalan.
Gunakan pembina rancangan karangan BM (Bahasa Inggeris) untuk mengulang soalan yang salah. Jika anda mahu guru meneliti tabiat membaca soalan anda, lihat tuisyen Bahasa Melayu SPM satu lawan satu dalam talian.