Pendahuluan yang baik menyebut tajuk tugasan, memberi sedikit latar yang berkaitan, dan menunjukkan arah hujah. Ayat hafalan tidak melakukan satu pun daripadanya.
Pelajaran ini sebahagian daripada set perkembangan isi karangan. Baca dahulu mengenal pasti kehendak soalan sebelum menulis supaya pendahuluan anda sesuai dengan soalan.
Bagaimana saya tahu pembukaan itu hanya mengisi ruang?
Gunakan ujian tukar tajuk. Gantikan tajuk dengan yang lain, dan lihat sama ada pembukaan masih sesuai.
Berikut satu pembukaan asli yang hanya mengisi ruang.
Dunia hari ini berkembang dengan pantas. Setiap orang perlu menyedari kepentingannya demi masa depan negara.
Gantikan topik dengan “kebersihan tandas sekolah” atau “sukan”, dan pembukaan itu masih sesuai. Tiada apa-apa di dalamnya yang milik satu topik sahaja, maka ia hanya mengisi ruang.
Bagaimana saya membina pembukaan daripada tugasan?
Gunakan tiga bahagian, setiap satunya pendek.
- Tajuk: nyatakan perkara yang dibincangkan dalam kata-kata anda sendiri.
- Latar: beri satu fakta atau keadaan yang hanya sesuai dengan tajuk ini.
- Arah: tunjukkan isi utama yang akan anda hujahkan.
Contoh berperingkat
Ambil tugasan: “Peranan kantin sekolah dalam menggalakkan pemakanan sihat.” Pendahuluan yang dibina daripada tiga bahagian itu boleh berbunyi begini.
Kantin ialah tempat pelajar membeli makanan setiap hari waktu rehat. Pilihan makanan yang disediakan memberi kesan terhadap tabiat makan pelajar. Karangan ini membincangkan peranan kantin dari segi menyediakan makanan seimbang, menetapkan harga yang berpatutan dan mendidik pelajar memilih makanan.
Tajuk berada dalam ayat pertama, latar ialah pilihan makanan harian, dan arah menyenaraikan tiga isi. Tukar tajuk dan ayat-ayat ini tidak lagi sesuai, dan itulah matlamatnya.
Kesilapan yang membazirkan pendahuluan
Kesilapan lazim ialah memulakan dengan latar umum yang panjang dan tidak sampai kepada tugasan. Lihat perbezaannya.
| Versi | Pembukaan | Masalah |
|---|---|---|
| Mengisi ruang | Dunia hari ini berkembang dengan pantas. | Sesuai dengan mana-mana topik |
| Berasaskan tugasan | Kantin ialah tempat pelajar membeli makanan setiap hari. | Hanya sesuai dengan topik ini |
Versi kedua lebih pendek tetapi lebih bermaklumat. Ia juga menyediakan perenggan isi pertama tanpa mengulanginya.
Semak diri
Tugasan ialah “Kepentingan menyertai kelab sukan dalam kalangan remaja.” Tulis pendahuluan tiga ayat daripada tugasan itu, dan gunakan ujian tukar tajuk padanya.
Jawapan
Satu contoh jawapan:
Remaja yang menyertai kelab sukan berpeluang bergerak cergas di luar waktu pembelajaran. Latihan berkumpulan di padang atau gelanggang mengajar mereka tentang disiplin dan semangat berpasukan. Karangan ini membincangkan kepentingan kelab sukan dari segi kesihatan, disiplin dan persahabatan.
Ujian tukar tajuk: gantikan “kelab sukan” dengan “membaca akhbar”. Ayat tentang padang, gelanggang dan latihan berkumpulan tidak lagi sesuai, maka pendahuluan ini milik topiknya. Perkataan anda akan berbeza.
Langkah seterusnya
Teruskan dengan menyambung perenggan dengan penanda wacana, supaya pendahuluan mengalir ke perenggan isi. Jika perenggan isi masih nipis, kembali kepada membina isi, huraian, contoh dan kesan.
Dalam tuisyen Bahasa Melayu SPM satu lawan satu dalam talian, guru boleh memberi tugasan baharu setiap pelajaran supaya anda berlatih menulis pembukaan daripada soalan. Pembina pelan karangan BM (Bahasa Inggeris) membantu anda merancang arah sebelum menulis.