Untuk membaca data teknologi angkasa, kira perbezaan atau perubahan bagi setiap baris, kemudian tulis kesimpulan yang kekal dalam nombor. Nyatakan apa yang data tunjukkan, bukan mengapa ia berlaku.
Pelajaran ini sebahagian daripada teknologi angkasa dalam panduan SPM Sains. Ia menyusul membandingkan orbit dan pelancaran.
Apa yang perlu dikira dahulu?
Kira jurang antara setiap pasangan bacaan, kemudian ringkasan seperti min. Letakkan unit pada setiap nombor.
Satu ringkasan boleh menyembunyikan jurang besar pada baris tertentu, maka lihat min dan juga jurang terbesar.
Contoh dikerjakan: bacaan hujan
Jadual ini asli. Ia membandingkan hujan dalam mm di lima stesen, diukur oleh tolok darat dan dianggar oleh satelit.
| Stesen | Tolok (mm) | Satelit (mm) | Satelit tolak tolok |
|---|---|---|---|
| A | 42 | 40 | −2 |
| B | 55 | 61 | +6 |
| C | 30 | 28 | −2 |
| D | 70 | 64 | −6 |
| E | 18 | 20 | +2 |
Min. Min tolok = (42 + 55 + 30 + 70 + 18) ÷ 5 = 215 ÷ 5 = 43 mm. Min satelit = (40 + 61 + 28 + 64 + 20) ÷ 5 = 213 ÷ 5 = 42.6 mm.
Jurang terbesar. Di stesen B dan D jurangnya 6 mm. Di B, 6 ÷ 55 × 100 = 10.9% daripada bacaan tolok.
Kesimpulan. Min hampir sama (43 mm dan 42.6 mm), tetapi stesen tunggal berbeza sehingga 6 mm. Dengan andaian tolok tepat, satelit memberi gambaran keseluruhan yang baik tetapi kurang tepat di setiap stesen.
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapan lazim ialah membandingkan kedua-dua min sahaja lalu menyatakan bahawa satelit tepat. Min menyembunyikan jurang +6 dan −6 kerana perbezaan positif dan negatif saling membatalkan.
| Langkah | Salah | Betul |
|---|---|---|
| Membandingkan | Min 43 dan 42.6 sama | Min hampir sama, baris berbeza sehingga 6 mm |
| Perbezaan | Diabaikan | Dikira bagi setiap stesen |
| Dakwaan | Satelit tepat | Hampir untuk min, kurang untuk setiap stesen |
| Andaian | (tiada) | Tolok adalah tepat |
Kaedah pembetulannya ialah menyemak jurang terbesar sebelum menulis keputusan.
Apa yang data tidak dapat tunjukkan?
Jadual bacaan menunjukkan perubahan. Ia tidak menamakan punca.
Sebagai contoh, satelit merekod litupan hutan 4 200 km² pada satu tahun dan 4 032 km² pada tahun berikutnya. Perubahan = 4 032 − 4 200 = −168 km², dan 168 ÷ 4 200 × 100 = 4%. Kawasan hutan turun 4%, tetapi jadual tidak menyatakan sama ada pembalakan, kebakaran atau pertanian yang menyebabkannya.
Semak sendiri
Satelit mengukur luas tasik 250 km² pada Mac dan 225 km² pada Mei. Cari peratus perubahan. Bolehkah anda mengatakan tasik itu kering kerana hujan kurang?
Jawapan
Perubahan = 225 − 250 = −25 km². Peratus perubahan = −25 ÷ 250 × 100 = −10%, iaitu penurunan 10%.
Tidak. Data menunjukkan luas itu turun, tetapi tidak menunjukkan puncanya. Hujan kurang mungkin menyumbang, tetapi penggunaan air atau penyejatan juga mungkin terlibat. Dakwaan itu memerlukan bukti berasingan.
Apa yang dipelajari seterusnya
Teruskan dengan menilai aplikasi menggunakan bukti yang dinyatakan, kemudian uji topik dengan set latihan teknologi angkasa.
Jika anda mahu seorang guru menyemak kesimpulan data anda, lihat tuisyen Sains dalam talian satu-lawan-satu.