Anda boleh mengenal pasti sebatian karbon dalam dua langkah. Semak sama ada formula mengandungi kumpulan -OH atau -COOH, dan jika tiada, bandingkan bilangan atom hidrogen dengan 2n + 2 dan 2n.
Pelajaran ini sebahagian daripada sebatian karbon dalam SPM Sains. Pelajaran seterusnya, membandingkan sebatian tepu dan tak tepu, menggunakan ujian yang sama.
Bagaimana saya membezakan kumpulan-kumpulan ini?
Mulakan dengan kumpulan berfungsi kerana ia mengatasi bilangan hidrogen. Kumpulan -OH bermakna alkohol dan kumpulan -COOH bermakna asid karboksilik.
Bagi sebatian yang hanya mengandungi karbon dan hidrogen, kira atom karbon sebagai n. Kemudian bandingkan bilangan atom hidrogen dengan dua corak dalam jadual.
| Kumpulan | Formula am | Contoh |
|---|---|---|
| Alkana | CnH2n+2 | C3H8 |
| Alkena | CnH2n | C3H6 |
| Alkohol | mengandungi -OH | C2H5OH |
| Asid karboksilik | mengandungi -COOH | CH3COOH |
Contoh berfungsi: kelaskan empat formula
Kelaskan C4H10, C5H10, C3H7OH dan C6H14.
- C4H10. Tiada -OH. n = 4, jadi 2n + 2 = 10. Bilangan hidrogen sepadan, maka ia alkana.
- C5H10. n = 5, jadi 2n = 10. Ia sepadan dengan corak alkena, maka ia alkena.
- C3H7OH. Ia mengandungi -OH, maka ia alkohol.
- C6H14. n = 6, jadi 2n + 2 = 14. Ia alkana.
Semak yang terakhir: jika C6 ialah alkena, formulanya C6H12 dengan 12 atom hidrogen, bukan 14.
Kesilapan yang menyebabkan markah hilang
Pelajar mengelaskan berdasarkan bunyi nama, bukan formula. Propena dan propana kelihatan serupa, dan “prop” pada kedua-duanya membuat pelajar menamakan C3H6 sebagai alkana.
| Sebatian | Formula | Jawapan salah | Jawapan betul |
|---|---|---|---|
| Propana | C3H8 | alkena | alkana, 8 = 2(3) + 2 |
| Propena | C3H6 | alkana | alkena, 6 = 2(3) |
Kesilapan kedua ialah lupa bahawa kumpulan berfungsi mengatasi segala-galanya. CH3OH mempunyai satu karbon dan empat hidrogen, seperti metana. Kumpulan -OH menunjukkan ia metanol, iaitu alkohol.
Semak sendiri
Kelaskan C7H16, C8H16 dan C2H5COOH, dan berikan sebab bagi setiap satu.
Jawapan
C7H16: n = 7, 2n + 2 = 16, maka ia alkana.
C8H16: n = 8, 2n = 16, maka ia alkena.
C2H5COOH mengandungi -COOH, maka ia asid karboksilik.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya
Teruskan dengan membandingkan sebatian tepu dan tak tepu untuk melihat bagaimana ikatan ganda dua mengubah tindak balas. Kemudian uji diri dengan set latihan sebatian karbon. Log kesilapan dan semakan ralat kertas membantu anda menjejaki kesilapan formula.
Jika anda mahu seorang guru melatih corak ini bersama anda, lihat tuisyen Sains dalam talian satu lawan satu.