Hidrograf menunjukkan bagaimana kadar alir sungai berubah mengikut masa selepas hujan. Untuk mentafsirnya, baca titik utama, bandingkan, kemudian terangkan sebab perbezaannya.
Pelajaran ini sebahagian daripada proses sungai dan pengurusan mampan. Kaedah perbandingan ini juga sesuai untuk membaca bukti graf (Bahasa Inggeris) daripada bab lain.
Apakah bahagian utama hidrograf?
Hidrograf ribut mempunyai lima ciri utama.
- Kadar alir puncak: aliran tertinggi yang dicapai.
- Masa lengah: jeda antara hujan puncak dengan aliran puncak.
- Lengkung menaik: kenaikan kadar alir selepas hujan bermula.
- Lengkung menurun: penurunan kembali ke aliran biasa.
- Aliran dasar: aliran malar daripada air bawah tanah sebelum dan selepas ribut.
Contoh dikerjakan: dua kawasan tadahan rekaan
Kedua-dua graf menggunakan ribut yang sama. Data ini direka untuk latihan, bukan daripada sungai sebenar.
| Ciri | Kawasan H (kebanyakannya hutan) | Kawasan B (kebanyakannya pekan berturap) |
|---|---|---|
| Masa hujan puncak | 0800 | 0800 |
| Masa aliran puncak | 1300 | 0930 |
| Masa lengah | 5 jam | 1 jam 30 minit |
| Kadar alir puncak | 35 m³/s | 88 m³/s |
| Aliran dasar | 12 m³/s | 12 m³/s |
Masa lengah bagi H ialah 1300 − 0800 = 5 jam. Bagi B ialah 0930 − 0800 = 1 jam 30 minit. Kenaikan di atas aliran dasar ialah 35 − 12 = 23 m³/s di H dan 88 − 12 = 76 m³/s di B.
Bagaimanakah jadual ditukar kepada jawapan tiga langkah?
Huraikan. Kawasan B mempunyai kadar alir puncak 88 m³/s, lebih daripada dua kali ganda 35 m³/s di H, dan puncaknya tiba 3 jam 30 minit lebih awal.
Bandingkan. B mempunyai lengkung menaik yang jauh lebih curam dan masa lengah yang lebih pendek daripada H, walaupun hujan puncaknya pada masa yang sama.
Terangkan. Di B, permukaan berturap dan longkang menghantar air hujan dengan pantas ke saluran sebagai air larian permukaan, jadi sungai bertindak balas dengan cepat. Di H, daun menahan hujan dan akar membantu air meresap ke dalam tanah, jadi air mengambil masa lebih lama untuk sampai ke sungai.
Apakah kesilapan yang menghilangkan markah?
Ada pelajar menulis “sungai akan banjir minggu depan” berdasarkan hidrograf. Graf itu menerangkan satu ribut yang diberi, jadi kesimpulan itu melebihi bukti.
Ayat penutup yang lebih selamat berbunyi: “Data menunjukkan Kawasan B bertindak balas lebih cepat dan mencapai puncak lebih tinggi, jadi sungai lebih berpeluang melimpah dalam ribut seperti ini.” Ayat ini berpegang pada graf dan tidak meramalkan tarikh.
Semak sendiri
Dalam satu kawasan tadahan rekaan, hujan memuncak pada 1400 dan aliran memuncak pada 1730. Aliran dasar ialah 20 m³/s dan kadar alir puncak ialah 64 m³/s. Nyatakan masa lengah dan kenaikan di atas aliran dasar, kemudian namakan satu faktor yang boleh memendekkan masa lengah.
Jawapan
Masa lengah: 1730 − 1400 = 3 jam 30 minit.
Kenaikan di atas aliran dasar: 64 − 20 = 44 m³/s.
Masa lengah memendek jika kawasan tadahan mempunyai lebih banyak permukaan berturap, cerun lebih curam atau tanah yang sudah tepu. Setiap faktor menyebabkan air larian permukaan sampai ke saluran dengan lebih cepat.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya
Seterusnya, gunakan cara yang sama untuk menilai pertukaran dalam pengurusan sungai daripada kes bilik darjah yang seimbang, kemudian cuba set latihan proses sungai.
Jika anda mahu guru menyemak jawapan graf anda, tuisyen Geografi dalam talian satu-lawan-satu boleh membantu.