Bacaan yang disokong tidak melampaui apa yang dinyatakan teks. Butiran rekaan menambah sesuatu yang tiada dalam teks, jadi ayat itu tidak boleh dijadikan bukti.
Pelajaran ini sebahagian daripada ulang kaji KOMSAS berasaskan bukti. Ia sepadan dengan menghubungkan peristiwa dengan nilai.
Bagaimana mengelaskan sesuatu dakwaan?
Tanya tiga soalan tentang setiap ayat yang anda rancang untuk ditulis.
- Bolehkah saya menunjukkannya dalam teks? Jika ya, ia disokong.
- Jika tidak, adakah ia lahir secara munasabah daripada sesuatu yang boleh saya tunjukkan? Jika ya, ia kesimpulan, dan saya patut menyatakan sebabnya.
- Jika kedua-duanya tidak, ia rekaan dan saya patut membuangnya.
Contoh penyelesaian daripada babak asli
Babak ini rekaan. Dalam bab 5, Pak Hamid menolak tawaran seorang pembeli untuk mesin jahit lamanya.
Apabila cucunya Dahlia bertanya mengapa, dia menjawab bahawa setiap kesan minyak pada mesin itu ialah kenangan. Teks tidak menyebut apa-apa lagi tentang pembeli itu.
| Dakwaan | Kategori | Sebab |
|---|---|---|
| Pak Hamid menolak tawaran | Disokong | Ia berlaku dalam babak |
| Pak Hamid menghargai masa lalunya | Kesimpulan | Dia berkata setiap kesan minyak ialah kenangan |
| Pembeli itu mengugut Pak Hamid | Rekaan | Teks tidak pernah menyatakannya |
| Pak Hamid marah kepada Dahlia | Rekaan | Tiada tanda dalam babak |
Jawapan yang selamat menggunakan dua baris pertama. Ia memetik penolakan itu dan menerangkan nilai masa lalu berdasarkan kata-kata Pak Hamid.
Kesilapan yang merugikan markah
Silap yang merugikan ialah mengisi ruang kosong dengan butiran dramatik. Contohnya, menulis “pembeli itu mengugutnya, jadi dia tetap bertegas” kerana ia menjadikan cerita lebih kemas.
Pembetulannya ialah menulis hanya apa yang disokong babak: “Pak Hamid menolak tawaran itu kerana baginya setiap kesan minyak pada mesin ialah kenangan.” Jika anda mahu menambah, nyatakannya sebagai kesimpulan dan kaitkan dengan kata-kata watak itu.
Semak kendiri
Susun dakwaan tentang babak yang sama: (a) Dahlia bertanya mengapa datuknya menolak. (b) Dahlia bimbang tentang wang keluarga. (c) Mesin itu mempunyai kesan minyak.
Jawapan
(a) Disokong, kerana babak menyatakan Dahlia bertanya mengapa. (b) Rekaan, kerana babak tidak menunjukkan sebarang kebimbangan tentang wang. (c) Disokong, kerana Pak Hamid sendiri menyebut kesan minyak itu.
Apabila anda tidak dapat menunjukkan barisnya, tinggalkan dakwaan itu.
Langkah seterusnya
Kini simpan apa yang sudah disahkan dalam rekod padat melalui membina rekod ulang kaji ringkas tanpa menyalin novel. Uji ayat anda pada meja semakan dakwaan dan bukti (Bahasa Inggeris).
Jika anda mahu guru menyemak jawapan anda ayat demi ayat dengan teks, lihat tuisyen Bahasa Melayu dalam talian satu lawan satu.