Jawab tujuh soalan ini mengikut turutan. Soalan-soalan ini mencampur empat semakan daripada menilai dakwaan sains daripada set data.
Pembina sesi latihan bermasa boleh menukar set ini menjadi larian bermasa.
Soalan
Soalan 1 (2 markah). Sebuah kelas melaporkan, “Selepas menggunakan kaedah ulang kaji baharu, 10 pelajar mendapat markah min 72 dalam ujian. Kaedah itu berkesan.” Apakah yang tiada?
Jawapan
Kumpulan perbandingan yang terdiri daripada 10 pelajar serupa yang tidak menggunakan kaedah itu, dan menduduki ujian yang sama. Tanpanya, 72 tiada apa untuk dibandingkan. Kekalkan juga ujian, masa yang diberi dan keputusan terdahulu pelajar dalam keadaan serupa.
Soalan 2 (3 markah). Kumpulan S: 12, 14, 13, 15, 16 cm. Kumpulan T: 11, 14, 15, 13, 12 cm. Cari nilai min dan jurangnya.
Jawapan
S: jumlah 70, min = 70 ÷ 5 = 14 cm. T: jumlah 65, min = 65 ÷ 5 = 13 cm. Jurang = 14 − 13 = 1 cm.
Soalan 3 (3 markah). Gunakan data dalam soalan 2 untuk menulis kesimpulan tentang sama ada S lebih tinggi daripada T.
Jawapan
Julatnya ialah 16 − 12 = 4 cm untuk S dan 15 − 11 = 4 cm untuk T, dan ia bertindih daripada 12 hingga 15 cm. Jurang 1 cm jauh lebih kecil daripada serakan 4 cm.
S mempunyai nilai min lebih tinggi, tetapi bacaan bertindih teruk, jadi data hanya memberi sokongan lemah bahawa S lebih tinggi.
Soalan 4 (3 markah). Tiga ulangan ujian ke atas dua bahan api memberi keputusan yang sama setiap kali: Bahan api D memanaskan air sebanyak 30°C dan Bahan api E sebanyak 22°C.
Bahan api D dibakar selama 2 minit dan Bahan api E selama 1 minit. Adakah keputusan itu boleh dipercayai? Adakah ia adil?
Jawapan
Boleh dipercayai: ya, kerana ulangan bersetuju. Adil: tidak, kerana masa pembakaran juga berbeza (2 minit berbanding 1 minit). Masa tambahan itu boleh menerangkan kenaikan D yang lebih besar. Bakar kedua-duanya untuk masa yang sama, kemudian ulang.
Soalan 5 (2 markah). Seorang pelajar berkata, “Kami membuat 5 ulangan, jadi ujian itu adil.” Betulkan pernyataan itu.
Jawapan
Ulangan menjadikan keputusan lebih boleh dipercayai, bukan adil. Ujian adil hanya mengubah satu pemboleh ubah. Lima ulangan reka bentuk yang tidak adil memberi keputusan yang konsisten tetapi mengelirukan.
Soalan 6 (3 markah). Data rekaan: sebuah kereta mainan bergolek 120 cm menuruni tanjakan licin dan 85 cm menuruni tanjakan kasar, satu percubaan setiap satu. Seorang pelajar menulis, “Permukaan licin sentiasa membuatkan benda bergerak lebih jauh.” Tulis semula kesimpulan itu.
Jawapan
“Dalam ujian ini, kereta bergerak 120 cm pada tanjakan licin dan 85 cm pada tanjakan kasar, iaitu 120 − 85 = 35 cm lebih jauh. Hanya satu percubaan dibuat pada setiap tanjakan dengan satu kereta, jadi keputusan ini lemah, dan ia tidak menunjukkan apa yang berlaku untuk permukaan lain.”
Soalan 7 (4 markah). Data rekaan: sebatang pokok condong ke arah tingkap dalam 4 daripada 4 percubaan. Seorang pelajar menulis, “Ini membuktikan tumbuhan sentiasa tumbuh ke arah cahaya.” Beri dua masalah dan satu kesimpulan yang sesuai.
Jawapan
Masalah: “membuktikan” terlalu kuat untuk empat kelas percubaan, dan “sentiasa” meliputi setiap tumbuhan sedangkan hanya satu jenis diuji. Tiada juga perbandingan dengan pokok yang tiada cahaya tingkap.
Sesuai: “Dalam ujian ini, pokok condong ke arah tingkap dalam kesemua 4 percubaan. Hanya satu jenis tumbuhan diuji dan tiada perbandingan tanpa sumber cahaya, jadi keputusan selaras dengan tumbuhan tumbuh ke arah cahaya tetapi tidak membuktikannya.”
Jika anda tersalah jawab
Untuk soalan 1, ulang kaji mengenal pasti kumpulan perbandingan. Untuk 2 dan 3, lihat mengapa beza kecil tidak menyokong kesimpulan kuat. Untuk 4 dan 5, pergi ke mengasingkan keputusan berulang daripada reka bentuk ujian adil. Untuk 6 dan 7, lihat menulis semula kesimpulan yang terlalu yakin.
Untuk guru menyemak penulisan anda bersama-sama, lihat tuisyen Sains dalam talian satu lawan satu.