DNA (asid deoksiribonukleik) ialah molekul yang membawa maklumat genetik, gen ialah satu bahagian DNA yang mengawal satu sifat, dan kromosom ialah struktur dalam nukleus yang membawa banyak gen. Ketiga-tiganya terletak dalam susunan satu di dalam yang lain.
Pelajaran ini membuka topik genetik. Pelajaran berikutnya, melengkapkan rajah pewarisan asas, memakai bahasa ini untuk meramalkan hasil kacukan.
Bagaimana menyusun ketiga-tiganya?
Bayangkan sebuah perpustakaan. Satu buku ialah satu kromosom, satu bab dalam buku ialah satu gen, dan huruf yang menulis bab itu ialah urutan bes DNA.
Buku itu membawa banyak bab, dan bab itu ditulis dengan huruf. Dengan cara yang sama, satu kromosom membawa banyak gen, dan setiap gen ialah bahagian DNA yang ditulis dengan urutan bes.
| Istilah | Maksudnya | Kedudukan dalam sel |
|---|---|---|
| DNA | Molekul yang membawa maklumat genetik | Dalam nukleus |
| Gen | Bahagian DNA untuk satu sifat | Pada kromosom |
| Kromosom | DNA yang dililit dengan protein | Dalam nukleus |
Contoh berlatih: kiraan kromosom organisma rekaan
Sebuah organisma rekaan mempunyai 8 kromosom dalam setiap sel badan, tersusun dalam 4 pasang. Satu kromosom dalam setiap pasang datang daripada induk jantan dan satu daripada induk betina.
Langkah 1: kiraan dalam sel badan. Setiap sel badan mempunyai 8 kromosom, iaitu 4 pasang.
Langkah 2: kiraan dalam gamet. Gamet hanya membawa satu kromosom daripada setiap pasang, jadi setiap gamet mempunyai 4 kromosom.
Langkah 3: kiraan dalam zigot. Zigot terbentuk daripada satu gamet jantan (4) dan satu gamet betina (4), jadi ia mempunyai 4 + 4 = 8 kromosom, sama seperti sel badan induk.
Bilangan kromosom kekal sama pada setiap generasi kerana langkah ini. Jika gamet membawa 8, zigot akan mempunyai 16, dan bilangan itu akan berganda pada setiap generasi.
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapan biasa ialah menulis “sebuah kromosom berada dalam gen”. Susunan itu terbalik. Gen berada di dalam kromosom, dan kromosom berada di dalam nukleus.
Satu lagi kesilapan ialah menulis bahawa gen dan DNA ialah dua bahan yang berasingan. Gen bukan bahan lain; ia ialah satu bahagian molekul DNA.
Cara mengelaknya ialah menulis satu ayat penghubung: “Kromosom ialah DNA yang dililit, dan gen ialah satu bahagian DNA itu yang mengawal satu sifat.”
Mengapa membezakannya penting untuk rajah pewarisan?
Dalam rajah pewarisan, anda menulis alel, iaitu bentuk berbeza bagi gen yang sama, pada pasangan kromosom. Anda perlu tahu bahawa pasangan kromosom membawa dua salinan gen, satu daripada setiap induk.
Itulah sebab genotip ditulis dengan dua huruf, seperti Bb. Tanpa idea pasangan kromosom, huruf kedua itu tidak mempunyai makna.
Semak sendiri
Sebuah organisma rekaan lain mempunyai 12 kromosom dalam sel badan. Cari bilangan kromosom dalam satu gamet dan dalam satu zigot, dan susun gen, DNA dan kromosom daripada yang paling kecil kepada yang paling besar sebagai struktur.
Jawapan
Gamet: 12 ÷ 2 = 6 kromosom. Zigot: 6 + 6 = 12 kromosom.
Susunan: gen (satu bahagian DNA) ialah bahagian yang kecil, DNA ialah molekul yang lebih panjang yang mengandungi banyak gen, dan kromosom ialah DNA yang dililit dengan protein.
Apa yang dipelajari seterusnya
Teruskan dengan melengkapkan rajah pewarisan asas. Kembali ke gambaran keseluruhan genetik jika anda mahu melihat urutan penuh.
Catat istilah yang masih tertukar dalam log kesilapan dan semakan ralat kertas. Jika istilah ini masih tertukar, seorang guru boleh membimbing anda dalam tuisyen Sains dalam talian secara satu lawan satu.