Membandingkan pendekatan pengurusan sisa bermakna menilai dua atau lebih kaedah mengikut kriteria yang sama, kemudian mencapai kesimpulan yang disokong oleh data. Senarai fakta tentang setiap kaedah bukan perbandingan.
Pelajaran ini sebahagian daripada kelestarian alam sekitar dalam SPM Sains. Jika langkah data yang menyekat anda, baca mentafsir data penunjuk alam sekitar dahulu.
Apa yang menjadikan perbandingan adil?
Perbandingan yang adil menggunakan kriteria yang sama untuk setiap kaedah dan jumlah sisa yang sama. Pilih kriteria sebelum anda menulis satu ayat pun tentang kaedah.
| Kriteria | Tapak pelupusan | Pembakaran | Kitar semula | Pengkomposan |
|---|---|---|---|---|
| Tanah diperlukan | Luas, dan menjadi penuh | Kecil | Kecil, serta kawasan pengasingan | Sederhana |
| Isi padu sisa yang tinggal | Tiada pengurangan | Pengurangan besar, abu tinggal | Mengurangkan apa yang ditanam | Mengurangkan sisa makanan dan taman |
| Risiko pencemaran utama | Air larut lesap dan metana | Gas dan abu jika tidak dikawal | Rendah, tetapi sesetengah proses menggunakan tenaga | Bau dan perosak jika diurus dengan buruk |
| Apa yang dipulihkan | Tiada | Haba yang boleh menjana elektrik | Bahan | Penambah baik tanah |
Setiap sel ialah sebab yang boleh anda gunakan. Sel yang menyebut “jika tidak dikawal” atau “jika diurus dengan buruk” mengingatkan anda bahawa hasil sesuatu kaedah bergantung pada cara ia dijalankan.
Contoh penyelesaian: sebuah bandar rekaan
Taman Sinar ialah bandar rekaan yang menghasilkan 40 tan sisa isi rumah sehari. Majlis membandingkan dua pelan dengan 40 tan yang sama.
- Pelan A: semuanya dihantar ke tapak pelupusan.
- Pelan B: kitar semula dan pengkomposan yang diasingkan mengalihkan 35% sisa, dan bakinya dihantar ke tapak pelupusan.
Langkah 1: kira sisa yang dialihkan. 35% daripada 40 tan ialah 0.35 × 40 = 14 tan sehari.
Langkah 2: kira apa yang sampai ke tapak pelupusan di bawah Pelan B. 40 − 14 = 26 tan sehari.
Langkah 3: nyatakan perbandingan. Pelan B menghantar 14 tan sehari kurang ke tapak pelupusan berbanding Pelan A, maka tapak itu bertahan lebih lama dan menghasilkan kurang air larut lesap.
Langkah 4: nyatakan andaian. Bandar menghasilkan 40 tan yang sama di bawah kedua-dua pelan, penduduk mengasingkan sisa dengan betul, dan angka 35% itu tercapai. Jika penduduk mengasingkan dengan buruk, penjimatan menyusut.
Ayat andaian itulah yang membezakan jawapan markah penuh daripada jawapan separuh markah. Ia menunjukkan anda tahu kesimpulan bergantung pada syarat.
Kesilapan yang menyebabkan kehilangan markah
Kesilapan biasa ialah menulis “Pelan B lebih baik kerana kitar semula baik untuk alam sekitar”. Ia tidak menamakan kriteria, tidak menggunakan nombor dan tidak memberi sebab.
Ayat yang lebih kukuh ialah “Pelan B lebih baik dari segi ruang tapak pelupusan, kerana 14 tan sisa sehari kurang ditanam, maka tapak itu mengambil masa lebih lama untuk penuh”. Ia menamakan kriteria, menggunakan data dan menyatakan mengapa ia penting.
Semak diri anda
Bandar rekaan kedua menghasilkan 60 tan sisa sehari. Pelannya mengalihkan 25% melalui kitar semula dan pengkomposan. Kira sisa yang dihantar ke tapak pelupusan setiap hari dan nyatakan satu andaian.
Jawapan
Sisa yang dialihkan: 0.25 × 60 = 15 tan. Sisa ke tapak pelupusan: 60 − 15 = 45 tan sehari.
Andaian: bandar masih menghasilkan 60 tan sehari selepas pelan bermula, dan pengalihan 25% benar-benar tercapai kerana penduduk mengasingkan sisa dengan betul.
Apa yang dipelajari seterusnya?
Teruskan ke menilai cadangan kelestarian, di mana anda menilai satu pelan dan bukan membandingkan dua. Kemudian uji diri dengan set latihan kelestarian alam sekitar.
Untuk menyimpan rekod jawapan perbandingan yang kehilangan markah, gunakan log kesilapan dan semakan ralat kertas. Jika anda mahu guru mengerjakan jawapan ini bersama anda, lihat tuisyen Sains dalam talian secara satu-lawan-satu.