Laluan gerak balas saraf mengikut satu rantai: rangsangan, reseptor, neuron deria, sistem saraf pusat, neuron motor, efektor dan gerak balas. Tulis semua langkah mengikut susunan itu.
Pelajaran ini sebahagian daripada koordinasi badan. Ia dibina di atas perbandingan koordinasi saraf dan hormon.
Bagaimana rantai itu disusun?
Bayangkan maklumat bergerak seperti surat. Reseptor menulis surat, neuron deria menghantarnya, sistem saraf pusat membacanya, neuron motor membawa balasan dan efektor melakukan tindakan.
| Langkah | Bahagian | Apa yang berlaku |
|---|---|---|
| 1 | Rangsangan | Perubahan yang dikesan |
| 2 | Reseptor | Mengesan rangsangan |
| 3 | Neuron deria | Membawa impuls ke sistem saraf pusat |
| 4 | Sistem saraf pusat | Memproses maklumat |
| 5 | Neuron motor | Membawa arahan ke efektor |
| 6 | Efektor | Melaksanakan tindakan |
| 7 | Gerak balas | Hasil yang kelihatan |
Contoh asli: dua situasi
Situasi 1: Seorang pelajar memijak sesuatu yang tajam dan mengangkat kakinya. Rangsangan ialah objek tajam. Reseptor di kulit kaki mengesannya, neuron deria membawa impuls ke saraf tunjang, neuron motor membawa arahan ke otot kaki, dan kaki diangkat.
Situasi 2: Seorang pelajar melihat bola datang ke arahnya dan menangkapnya. Rangsangan ialah bola yang bergerak. Reseptor di mata mengesannya, neuron deria membawa impuls ke otak, neuron motor membawa arahan ke otot tangan, dan tangan menangkap bola.
Kedua-dua situasi mengikut rantai yang sama. Yang berbeza ialah reseptor, pusat yang memproses dan efektor, jadi anda perlu menggantikan bahagian yang sesuai dalam setiap situasi.
Kesilapan yang menyebabkan markah hilang
Kesilapan biasa ialah melangkau neuron. Pelajar menulis “reseptor menghantar maklumat ke otak”, padahal neuron deria yang membawanya.
Kesilapan kedua ialah menukar arah. Neuron motor tidak membawa maklumat daripada reseptor; ia membawa arahan ke efektor.
| Jawapan | Masalah |
|---|---|
| Rangsangan, otak, tangan | Melangkau reseptor, neuron dan efektor |
| Rangsangan, reseptor, neuron deria, pusat, neuron motor, efektor | Lengkap |
Semak diri
Seorang pelajar terdengar loceng berbunyi dan segera mengangkat kepala. Tulis laluan daripada rangsangan hingga gerak balas.
Jawapan
Rangsangan: bunyi loceng. Reseptor: telinga.
Neuron deria: membawa impuls ke sistem saraf pusat. Sistem saraf pusat: memproses maklumat.
Neuron motor: membawa arahan ke otot leher. Efektor: otot leher.
Gerak balas: kepala diangkat.
Semak sama ada jawapan anda menyebut ketujuh-tujuh langkah. Jika satu langkah tiada, jawapan anda melangkau perantara.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya
Seterusnya, pelajari peranan reseptor dan efektor. Catat kesilapan laluan anda dalam log kesilapan.
Jika anda mahu seorang guru menyemak laluan yang anda lukis, lihat tuisyen Sains dalam talian satu lawan satu.