Kesan alam sekitar ialah satu rantai dan bukan satu lompatan. Pelajaran ini menunjukkan cara menulis rantai daripada aktiviti hingga perubahan akhir dan menanda setiap mata rantai dengan bukti di sebaliknya.
Ini pelajaran pertama dalam kesan dan pengurusan pengekstrakan sumber. Untuk cara menangani corak dalam data dengan berhati-hati, lihat korelasi bukan sebab yang terbukti.
Bagaimana saya membina rantai itu?
Mulakan dengan aktiviti dan perubahan akhir. Kemudian tanya “apa berlaku seterusnya?” sehingga kedua-dua hujung bertemu, dan tulis satu langkah pendek setiap kali.
Bagi setiap langkah, cari angka dalam data. Langkah yang ada angka ialah disokong. Langkah tanpa angka ialah andaian, dan anda patut menyatakannya.
Contoh dikerjakan: perlombongan pasir di sungai
Ini contoh asli dan bukan data sebenar. Sebuah syarikat rekaan mengeluarkan pasir dari dasar sebatang sungai. Data yang diberi ialah:
- Kawasan yang dikorek: 1.5 km dasar sungai.
- Kedalaman dasar di bahagian yang dikorek: 1.2 m sebelum, 2.1 m selepas.
- Pengunduran tebing: 0.5 m setahun selama tiga tahun sebelum mengorek, 1.5 m setahun selepas.
- Nota: tebing itu mempunyai sebaris plot kebun 9 m dari tepi.
Rantainya ialah:
- Pasir dikeluarkan dari dasar, maka dasar menjadi lebih rendah. Disokong: kedalaman naik daripada 1.2 m kepada 2.1 m, iaitu perubahan 0.9 m.
- Saluran yang lebih dalam membolehkan air mengalir lebih laju ke tebing. Andaian: tiada kelajuan aliran diberi.
- Tebing terhakis dengan lebih pantas. Disokong: pengunduran naik daripada 0.5 m kepada 1.5 m setahun, iaitu tiga kali lebih pantas (1.5 ÷ 0.5 = 3).
- Plot kebun kehilangan tanah. Disokong sebagai risiko sahaja: pada 1.5 m setahun, jalur 9 m bertahan kira-kira 6 tahun (9 ÷ 1.5 = 6), tetapi tiada kehilangan plot direkodkan.
Langkah 2 ialah mata rantai yang dibekalkan oleh pengetahuan geografi. Ia sepadan dengan data, tetapi data tidak menunjukkannya.
Kesilapan yang menghilangkan markah
Jawapan satu lompatan berbunyi: “Perlombongan pasir memusnahkan tanah pertanian.” Ia pendek dan yakin, tetapi melangkau bahagian tengah rantai. Pemeriksa tidak dapat memberi markah untuk langkah yang tidak ditulis.
| Satu lompatan | Berantai |
|---|---|
| Perlombongan pasir memusnahkan tanah pertanian. | Pengorekan merendahkan dasar sebanyak 0.9 m, yang berkemungkinan mempercepat aliran, dan pengunduran tebing meningkat tiga kali ganda kepada 1.5 m setahun, menjadikan plot 9 m dari tepi berisiko dalam kira-kira 6 tahun. |
Jawapan berantai lebih panjang, dan setiap bahagiannya boleh disemak dengan data.
Mata rantai mana yang memerlukan paling banyak kecermatan?
Mata rantai yang bergantung pada proses yang anda tahu tetapi tidak nampak dalam data, seperti aliran yang lebih laju, memerlukan perkataan berhati-hati seperti berkemungkinan atau dijangka. Mata rantai yang ada angka boleh dinyatakan secara langsung.
Jangan tambah mata rantai yang tidak diminta oleh soalan. Rantai tentang hakisan tebing tidak memerlukan ayat tentang pelancongan. Makmal bukti grafik dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) membantu anda menyemak langkah mana yang disokong angka.
Semak sendiri
Data asli: sebuah kuari rekaan memotong sebuah cerun bukit. Kelodak anak sungai ialah 35 mg seliter sebelum dan 140 mg seliter selepas. Tiada angka hujan diberi.
Tulis rantai tiga mata rantai daripada letupan hingga ikan, dan tanda setiap mata rantai sebagai disokong atau andaian.
Jawapan
- Letupan dan pengupasan mendedahkan tanah longgar di cerun. Andaian: tiada data tanah diberi.
- Hujan menghanyutkan tanah ke anak sungai, maka kelodak meningkat. Disokong: kelodak naik daripada 35 kepada 140 mg seliter, iaitu kenaikan 105 mg seliter. Angka hujan tiada, maka hanyutan itu berkemungkinan dan tidak ditunjukkan.
- Air keruh mengurangkan cahaya dan menyumbat insang ikan, maka bilangan ikan mungkin turun. Andaian: tiada bilangan ikan diberi.
Apa yang patut dipelajari seterusnya
Pelajaran seterusnya, mengasingkan tindakan mitigasi daripada bukti bahawa ia berjaya, menggunakan tabiat yang sama iaitu menanda dakwaan mengikut bukti.
Jika anda mahu guru menyemak rantaian kesan anda pada soalan peperiksaan, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu-lawan-satu.