Kaitkan ciri tumbuhan dengan iklim dalam tiga bahagian: dakwaan, angka daripada jadual, dan sebab iklim itu menghasilkan ciri tersebut. Menamakan ciri sahaja mendapat sedikit markah.
Pelajaran ini membuka topik tumbuhan, iklim dan hidupan liar.
Apa corak dakwaan, bukti dan sebab?
Dakwaan menyatakan keadaan tumbuhan. Bukti memetik angka iklim. Sebab menerangkan bagaimana angka itu menghasilkan ciri tersebut.
Tulis setiap bahagian dalam satu ayat. Tiga ayat itu membentuk satu isi yang lengkap.
Contoh kerja: litupan tumbuhan musim kering
Ini jadual asli untuk Zon D. Suhu kekal 29°C sepanjang tahun. Hujan ialah 240 mm setiap bulan selama 5 bulan, dan 10 mm setiap bulan pada 7 bulan yang lain.
Jumlah hujan setahun ialah (5 × 240) + (7 × 10) = 1 200 + 70 = 1 270 mm. Sebahagian besar hujan, iaitu 1 200 daripada 1 270, turun dalam 5 bulan. Peratusnya ialah 1 200 ÷ 1 270 = 94.5%, kira-kira 95%.
Andaikan tumbuhannya rumput dengan pokok jarang yang menggugurkan daun pada bulan kering.
Dakwaan: pokok menggugurkan daun pada sebahagian tahun. Bukti: 7 bulan hanya menerima 10 mm hujan walaupun suhu 29°C. Sebab: daun yang gugur mengurangkan kehilangan air apabila bekalan air sedikit dan penyejatan tinggi.
Digabungkan: “Pokok di sini menggugurkan daun kerana 7 bulan hanya menerima 10 mm hujan pada suhu 29°C, maka tiada daun mengurangkan kehilangan air semasa musim kering.”
Kesilapan yang menghilangkan markah
Jawapan lemah yang lazim berbunyi “Ini savana, jadi pokok menggugurkan daun”. Jawapan itu menjadikan nama jenis tumbuhan sebagai sebab.
| Lemah | Kukuh |
|---|---|
| Ini savana. | 95% daripada 1 270 mm hujan turun dalam 5 bulan. |
| Pokok gugur daun kerana kering. | Tujuh bulan hanya 10 mm hujan, maka daun gugur mengurangkan kehilangan air. |
Jawapan yang kukuh masih betul walaupun nama tempat ditukar. Jawapan yang lemah tidak begitu.
Bagaimana jika data terhad?
Andaikan jadual hanya memberi hujan tahunan, 1 270 mm, tanpa angka bulanan. Anda tidak boleh mendakwa hujan itu bermusim.
Apakah yang boleh ditulis? “Jumlahnya sederhana, tetapi tanpa angka bulanan jadual tidak dapat menunjukkan musim kering.” Itulah cara menggunakan bukti dengan betul, dan meja semakan dakwaan dan bukti (Bahasa Inggeris) sesuai untuk berlatih perkara ini.
Semak kendiri
Zon E mempunyai suhu 26°C sepanjang tahun dan hujan 280 mm setiap bulan. Tumbuhannya berupa pokok tinggi dalam beberapa lapisan. Tulis dakwaan, bukti dan sebab.
Jawapan
Dakwaan: tumbuhan terdiri daripada pokok tinggi dalam beberapa lapisan. Bukti: hujan 280 mm setiap bulan selama 12 bulan, iaitu 3 360 mm setahun, dan suhu kekal 26°C. Sebab: kepanasan dan bekalan air yang berterusan membolehkan tumbuhan membesar sepanjang tahun dan bersaing untuk cahaya, lalu tumbuh tinggi dan membentuk lapisan.
Jadual tidak mengandungi data tanah, maka kesuburan tanah tidak boleh didakwa.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya
Teruskan dengan membandingkan jenis tumbuhan tanpa dakwaan deterministik iklim. Jika anak anda mahu seorang guru menyemak bukti dan sebabnya, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu lawan satu.