Dalam ayat pasif, objek menjadi subjek, kata kerja berubah kepada bentuk di-, dan pelaku berpindah ke belakang selepas “oleh”. Maksud mesti kekal sama.
Pelajaran ini sebahagian daripada sintaksis Bahasa Melayu. Sebelum itu, pastikan anda boleh mengenal pola ayat.
Apakah empat langkah menukarnya?
Ikut langkah ini mengikut urutan. Langkah pertama: tandakan subjek, kata kerja dan objek dalam ayat aktif. Langkah kedua: jadikan objek sebagai subjek baharu.
Langkah ketiga: tukar imbuhan kata kerja, iaitu me- kepada di-. Langkah keempat: letakkan pelaku selepas “oleh” di hujung ayat.
Contoh: menukar satu ayat asli
Aktif: “Pelajar itu menyiapkan laporan kajian.”
Subjek = pelajar itu, kata kerja = menyiapkan, objek = laporan kajian. Subjek baharu = laporan kajian.
“Menyiapkan” menjadi “disiapkan”, dan pelaku diletakkan selepas “oleh”.
Pasif: Laporan kajian disiapkan oleh pelajar itu. Semak: siapa melakukan perbuatan? Pelajar itu, dalam kedua-dua ayat.
Kesilapan yang lazim
Kesilapan utama ialah memilih imbuhan yang salah. Kata kerja “memperbaiki” bermaksud menjadikan lebih baik, dan bentuk pasifnya ialah “diperbaiki”. Kata kerja “membaiki” bermaksud membetulkan yang rosak, dan bentuk pasifnya ialah “dibaiki”.
| Langkah | Salah | Betul |
|---|---|---|
| Aktif | Guru memperbaiki mutu latihan | Guru memperbaiki mutu latihan |
| Pasif | Mutu latihan dibaiki oleh guru | Mutu latihan diperbaiki oleh guru |
| Imbuhan pasif | di- (hilang “per”) | diper- |
| Maksud | Berubah | Kekal |
Dalam contoh salah, “dibaiki” membawa maksud “dibetulkan”, bukan “dijadikan lebih baik”. Maksud ayat berubah walaupun strukturnya betul.
Apabila pelaku tidak diperlukan
Kadangkala ayat pasif tidak menyebut pelaku. Contohnya: “Laporan kajian disiapkan sebelum tarikh akhir.” Ayat ini sah kerana pelaku tidak penting atau sudah diketahui.
Namun, jika soalan meminta anda menukar ayat “tanpa mengubah maklumat”, pelaku mesti dikekalkan dengan “oleh”. Baca arahan soalan sebelum menentukan sama ada pelaku boleh dibuang.
Menukar daripada pasif kepada aktif
Langkah sama dijalankan secara terbalik. Ambil ayat: “Kebun itu disiram oleh Pak Jamal setiap petang.”
Pelaku “Pak Jamal” menjadi subjek, “disiram” menjadi “menyiram”, dan “kebun itu” menjadi objek. Hasilnya: Pak Jamal menyiram kebun itu setiap petang. Keterangan masa kekal di hujung ayat.
Semak sendiri
Tukar kepada pasif: “Jawatankuasa kebajikan memperbaharui peraturan kantin.”
Jawapan
Subjek = jawatankuasa kebajikan, kata kerja = memperbaharui, objek = peraturan kantin.
Pasif: Peraturan kantin diperbaharui oleh jawatankuasa kebajikan. Imbuhan memper- menjadi diper-. Jika anda menulis “dibaharui”, imbuhan memper- hilang dan bentuknya tidak tepat.
Semak bahawa pelaku dan objek sudah bertukar tempat dan maksud kekal.
Langkah seterusnya
Selepas anda mahir menukar ayat, teruskan ke menggabungkan ayat mudah tanpa mengubah maksud. Kemudian cuba latihan sintaksis.
Untuk melatih imbuhan secara khusus, gunakan alat latihan perbezaan tatabahasa BM (Bahasa Inggeris). Jika anda mahu seorang guru menyemak, lihat tuisyen Bahasa Melayu SPM satu lawan satu dalam talian.