Lengkung pertumbuhan menunjukkan bagaimana saiz berubah mengikut masa. Untuk mentafsirnya, bandingkan pertambahan dalam setiap selang masa yang sama, bukan ketinggian itu sendiri.
Pelajaran ini sebahagian daripada sokongan, pergerakan dan pertumbuhan. Seterusnya, lihat bagaimana struktur sokongan tumbuhan berkait dengan fungsi.
Apa yang ditunjukkan oleh lengkung berbentuk S?
Kebanyakan lengkung pertumbuhan bagi satu organisma naik perlahan, mendaki dengan curam, kemudian mendatar. Setiap bahagian mempunyai sebab yang boleh anda nyatakan.
- Permulaan perlahan: anak benih masih menggunakan makanan simpanan dan membina daun pertamanya.
- Pertengahan curam: tumbuhan membuat makanan dengan cepat, dan sel membahagi serta membesar dengan laju.
- Mendatar: pertumbuhan perlahan apabila tumbuhan mencapai saiz matang atau apabila keadaan menghadkannya.
Pisahkan dua idea itu. Ketinggian memberitahu seberapa besar tumbuhan itu. Kadar pertumbuhan memberitahu seberapa laju ketinggian berubah, dan ia ialah pertambahan bagi setiap selang.
Contoh dikerjakan: anak benih kacang
Satu eksperimen asli mengukur ketinggian purata sepuluh anak benih kacang yang ditanam dalam tanah yang sama, dengan penyiraman yang sama dan cahaya tingkap yang sama. Ketinggian diukur dari permukaan tanah hingga hujung.
| Hari | 0 | 5 | 10 | 15 | 20 | 25 | 30 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ketinggian (cm) | 2 | 3 | 6 | 12 | 19 | 23 | 24 |
Langkah 1: cari pertambahan dalam setiap selang 5 hari. Tolak setiap bacaan daripada bacaan berikutnya: 1, 3, 6, 7, 4, 1 cm.
Langkah 2: baca corak. Pertambahan terbesar ialah 7 cm, antara hari 15 dengan hari 20. Maka pertumbuhan paling laju ialah dalam selang itu, pada 7 ÷ 5 = 1.4 cm sehari.
Langkah 3: huraikan bahagian mendatar. Dari hari 25 hingga hari 30, ketinggian hanya naik 1 cm, maka pertumbuhan hampir berhenti.
Langkah 4: nyatakan andaian. Jawapan hanya adil jika air, cahaya, tanah dan titik pengukuran kekal sama bagi kesemua sepuluh anak benih. Mengambil purata sepuluh anak benih juga mengurangkan kesan satu tumbuhan yang luar biasa.
Ayat markah penuh berbunyi: “Anak benih membesar paling laju antara hari 15 dengan hari 20, dengan pertambahan 7 cm, dengan andaian air, cahaya dan tanah sama sepanjang masa.”
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapan lazim ialah menamakan hari dengan ketinggian terbesar sebagai hari pertumbuhan paling laju. Di sini itu ialah hari 30 pada 24 cm, tetapi pertambahan dalam selang terakhir itu paling kecil.
| Soalan bertanya | Bacaan salah | Bacaan betul |
|---|---|---|
| Bila pertumbuhan paling laju? | Hari 30, titik paling tinggi | Hari 15 hingga 20, pertambahan terbesar |
| Apa yang berlaku pada akhir? | Tumbuhan berhenti hidup | Pertumbuhan perlahan kepada 1 cm setiap selang |
| Adakah keputusan boleh dipercayai? | Ya, kerana graf nampak licin | Ya, hanya jika keadaan dikekalkan sama |
Jika anda mahu berlatih menilai sama ada sesuatu perbandingan adil, makmal bukti graf dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) membolehkan anda mengujinya pada data anda sendiri.
Semak sendiri
Satu set tumbuhan lain diukur setiap 7 hari. Ketinggian min dalam cm: hari 0 ialah 1, hari 7 ialah 5, hari 14 ialah 11, hari 21 ialah 19, hari 28 ialah 23, hari 35 ialah 24. Dalam selang mana pertumbuhan paling laju, dan apa yang telah berlaku selepas hari 28?
Jawapan
Pertambahannya ialah 4, 6, 8, 4 dan 1 cm. Yang terbesar ialah 8 cm, maka pertumbuhan paling laju antara hari 14 dengan hari 21.
Selepas hari 28 pertambahannya hanya 1 cm dalam 7 hari, maka pertumbuhan hampir mendatar. Tambah andaian seperti “air dan cahaya sama bagi semua tumbuhan”.
Apa yang dipelajari seterusnya
Kerjakan set latihan sokongan, pergerakan dan pertumbuhan, kemudian catat sebarang kesilapan dengan log kesilapan dan semakan ralat kertas. Untuk subjek yang lebih luas, lihat tuisyen Sains dalam talian satu-lawan-satu.