Garis kontur menyambung tempat yang sama tinggi. Jaraknya menunjukkan kecuraman tanah, dan bentuknya menunjukkan bukit, lembah dan rabung.
Pelajaran ini sebahagian daripada kemahiran peta dan graf Geografi SPM. Untuk melukis profil daripada kontur, lihat kontur, ketinggian dan keratan rentas.
Apa yang ditunjukkan oleh jarak dan bentuk?
Baca jarak dahulu untuk kecuraman, kemudian baca nilai ketinggian untuk arah.
| Corak kontur | Bentuk muka bumi |
|---|---|
| Garis rapat | Cerun curam |
| Garis jauh | Cerun landai |
| Gelang tertutup, nilai bertambah ke dalam | Bukit atau puncak |
| Bentuk V menghala ke kawasan tinggi | Lembah |
| Bentuk V menghala ke kawasan rendah | Rabung atau juluran |
Sungai mengalir di dasar lembah, maka simbol sungai di dalam V membantu mengesahkan bacaan anda.
Contoh dikerjakan: peta asli dengan sungai
Sebuah peta asli mempunyai sela kontur 20 m. Di barat, kontur bernilai 100, 120, 140 dan 160 m, dan jaraknya 1 mm sahaja pada kertas. Di timur, kontur bernilai 40, 60 dan 80 m dan jaraknya 8 mm. Sebatang sungai mengalir ke selatan melalui set garis berbentuk V yang menghala ke kontur 160 m.
Soalan: “Bandingkan bentuk muka bumi di barat dan timur peta, dan huraikan lembah sungai itu.”
Jawapan: “Bahagian barat curam, kerana kontur rapat dan naik daripada 100 m ke 160 m. Bahagian timur lebih landai, kerana kontur berjauhan dan naik hanya daripada 40 m ke 80 m. Sungai terletak dalam lembah, ditunjukkan oleh kontur berbentuk V yang menghala ke kawasan lebih tinggi.”
Baca sela kontur dahulu. Daripada 100 m ke 160 m ialah kenaikan 60 m, iaitu tiga sela 20 m.
Kesilapan: membaca V secara terbalik
Sesetengah pelajar menganggap setiap V ialah lembah. Arahnya yang penting. V yang menghala ke nilai lebih tinggi ialah lembah, dan V yang menghala ke nilai lebih rendah ialah rabung atau juluran.
Semak nilai pada dua garis yang bersebelahan. Jika garis melengkung mengelilingi simbol sungai, ia lembah. Jika garis melengkung mengelilingi titik tinggi, ia juluran.
Semak sendiri
Sebuah peta asli mempunyai sela kontur 10 m. Gelang tertutup bernilai 30, 40 dan 50 m ke arah dalam, dan gelang itu berjarak 2 mm di satu sisi dan 9 mm di sisi yang lain. Huraikan ciri itu dan cerunnya.
Jawapan
Ia bukit, kerana nilai bertambah ke arah pusat (30, 40, 50 m).
Sisi dengan gelang berjarak 2 mm ialah cerun curam, dan sisi dengan gelang berjarak 9 mm ialah cerun landai. Puncaknya sekurang-kurangnya 50 m tinggi.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Latih profil dalam alat latihan profil kontur dan penaakulan cerun (Bahasa Inggeris), kemudian uji seluruh kelompok dengan set latihan kemahiran peta dan graf.
Jika mahu guru berlatih peta kontur bersama anda, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu-lawan-satu.