Nilai ditambah pada sesuatu peringkat ialah harga jualannya tolak kos apa yang dibelinya. Jumlahkan setiap peringkat dan anda mendapat harga akhir.
Pelajaran ini sebahagian daripada aktiviti ekonomi primer, sekunder dan tersier. Kelaskan setiap langkah mengikut sektor dahulu, menggunakan mengelaskan aktiviti mengikut fungsinya.
Bagaimana saya mengira nilai ditambah?
Bagi setiap peringkat, tolak harga yang dibayar untuk input daripada harga yang dijualkan oleh peringkat itu. Buat mengikut urutan, bermula daripada peringkat pertama.
Tulis pengiraan penuh: harga jualan − kos input = nilai ditambah. Ini mengelakkan anda memilih dua nombor yang salah daripada jadual.
Contoh kerja: daripada biji kopi ke secawan kopi
Ini rantaian asli dengan harga rekaan, bagi satu kumpulan kopi.
| Peringkat | Sektor | Dijual pada | Kos input | Nilai ditambah |
|---|---|---|---|---|
| Ladang menanam kopi | Primer | RM400 | RM0 | RM400 |
| Kilang memanggang kopi | Sekunder | RM1 300 | RM400 | RM900 |
| Pemborong mengedar | Tersier | RM1 500 | RM1 300 | RM200 |
| Kafe menjual minuman | Tersier | RM2 600 | RM1 500 | RM1 100 |
Semak: 400 + 900 + 200 + 1 100 = RM2 600, yang sama dengan harga akhir. Pengiraan itu betul.
Nilai ditambah terbesar ialah di kafe, RM1 100, iaitu 1 100 ÷ 2 600 = 42% daripada harga akhir. Yang terkecil ialah pemborong, RM200.
Pernyataan penuh: “Peringkat tersier di kafe menambah nilai paling tinggi, RM1 100, kerana kafe menjual minuman pada RM2 600 daripada kopi bernilai RM1 500.”
Data, bukan peraturan hafalan bahawa pemprosesan sentiasa menang, menentukan peringkat mana menambah paling banyak.
Kesilapan yang menghilangkan markah
Kesilapan paling biasa ialah membaca harga jualan sebagai nilai ditambah. Seorang pelajar menulis “kafe menambah RM2 600”.
| Perkara | Salah | Betul |
|---|---|---|
| Nilai ditambah kafe | RM2 600 | RM2 600 − RM1 500 = RM1 100 |
| Sebab peringkat terbesar | Kafe menjual pada harga tertinggi | Kafe mempunyai nilai ditambah tertinggi, RM1 100 |
Harga jualan kafe mengandungi semua yang dilakukan sebelumnya, maka menggunakannya memberi angka yang salah walaupun peringkat yang menang kebetulan betul. Tolak input setiap kali.
Bagaimana jika satu peringkat mempunyai dua input?
Sesetengah peringkat membeli lebih daripada satu benda. Jumlahkan kos input dahulu, kemudian tolak sekali.
Andaikan peringkat pembungkusan menjual pada RM700 dan membeli kotak RM80 serta label RM20. Inputnya RM100, maka nilai ditambah ialah 700 − 100 = RM600.
Kemudian tanya sama ada data lengkap. Jika satu kos tiada, katakan nilai ditambah tidak dapat dicari. Makmal bukti graf dan perbandingan adil (Bahasa Inggeris) membolehkan anda melatih semakan seperti ini.
Semak kendiri
Rantaian nanas: seorang pekebun menjual nanas RM240 (tiada input). Sebuah kilang membelinya dan menjual nanas tin pada RM700. Sebuah pasar raya membeli tin itu dan menjualnya pada RM1 000. Cari nilai ditambah pada setiap peringkat dan semak dengan harga akhir.
Jawapan
Pekebun: RM240 − 0 = RM240. Kilang: RM700 − RM240 = RM460. Pasar raya: RM1 000 − RM700 = RM300.
Jumlah: 240 + 460 + 300 = RM1 000, yang sepadan dengan harga akhir. Kilang menambah nilai paling tinggi, iaitu 460 ÷ 1 000 = 46%.
Apa yang perlu dipelajari seterusnya?
Teruskan ke menerangkan lokasi sesuatu aktiviti daripada beberapa faktor yang dinyatakan.
Jika anak anda mahu seorang guru menyemak pengiraannya pada rantaian baharu, lihat tuisyen Geografi dalam talian satu lawan satu.